رضا اکبری

مقدمه

عبارت تثبیت و انتقال فرهنگ دربردارنده­ی نوعی دوسویگی میباشد، از طرفی به فرایند اجتماعی شدن اشاره میکند و از سوی دیگر به این مسئله که یک جامعه در صدد صدور فرهنگ خودی به جوامع دیگر است.

پرداختن به هرکدام از این دو طیف، پژوهشی مستقل و در عین حال عمیق را میطلبد که از عهده­ی این مقاله­ی مختصر خارج است و بدین سبب ما تمام توجه مان را روی اجتماعی شدن فرهنگی یا به عبارت دیگر  جامعه پذیری فرهنگ از دیدگاه قرآن و روایات معطوف میکنیم .

باید توجه داشت که جامعه پذیری فرهنگ یا اجتماعی شدن از اساسی ترین مباحث جامعه شناسی است زیرا اولا: هیچ فرهنگی بدون جامعه وجود نخواهد داشت همچنانکه جامعه بدون فرهنگ به وجود نمی­آید چنانچه بروس کوئن به درستی به این امر اشاره میکند«فرهنگ و جامعه نمی­توانند جدا از همدیگر وجود داشته باشند. هیچ جامعه ای بدون فرهنگ ویژه­اش نمی­تواند وجود داشته باشد » بنا بر این فرهنگ وجامعه دوشادوش هم، به حیات خود ادامه می­دهند، افراد میآیند و میروند اما هم فرهنگ و هم جامعه می­مانند، سوالی که پیش می­آید اینست که فرهنگ یک جامعه چگونه به حیات خود ادامه می­دهد؟ جامعه شناسان درمقام پاسخ دهی به این سوال از اجتماعی شدن یا جامعه پذیری سخن میرانند و در ادامه ما به آرائ آنها خواهیم پرداخت.

اما در این مقام ما به دنبال آنیم که پاسخ های قران و روایات را (هم به عنوان یک شناسا و منبع معرفتی و هم به عنوان یک شناخته و فرهنگ)،  نسبت به شیوه­های جامعه پذیری فرهنگ منقح سازیم. ادامه مطلب »

دسته‌ها: جامعه شناسی, فرهنگ | ۲ نظر »

اجتماعی شدن در نگاه قرآن و روایات

 قرآن وروایات به دلیل رسالتی که در هدایت به بشر دارند نگاهی متفاوت از آن جامعه شناسان دارند ،شاید اگر بخواهیم در جستجوی معادلی برای اجتماعی شدن باشیم کاری دشوار و شاید نامحتمل باشد،اما در آیات و روایات عباراتی از قبیل تربیت یافته می­شود که نزدیک به مقصود است. بدلیلی هدفی که قرآن دارد و خود مدعی تغییر است بنا بر این خود نوعی اجتماعی شدن را با نام تربیت اسلامی ارائه کرده است در حقیقت قرآن وروایات واقف بر این امر است که اگر جامعه به حال خود رها شود جامعه به سیر خویش ادامه میدهد حال به هر سمتی میخواهد باشد که ضلالت احتمال بیشتری دارد و به همین سبب است که انبیا را فرستاده است. “ خدای تبارک و تعالی تعلیم کرده است انبیاء را و ارسال کرده است آنها را برای تعلیم و تربیت کافه ”( امام خمینی ، صحیفه نور ، ج ۱۳ ،ص ۲۵۶ ) .

اما قبل از پرداختن به این مفهوم لازم به توجه است که در تربیت یا اجتماعی کردن(به جای اجتماعی شدن) توجه فطرت اهی انسان است به همین دلیل« درنظام تربیتی نیزاحیای فطرت انسانی را آرمان تربیت دانسته آن را یکی از اصول اساسی تعلیم و تربیت می داند »(نشریه اخلاق ۹و۱۰، ۱۳۸۶) در تربیت اسلامی تمام کوشش و سعی اسلام اینست که انسان را بر اساس فطرتی که  خداوند بدان عطا کرده است پرورش دهد.

ادامه مطلب »

دسته‌ها: جامعه شناسی, فرهنگ | بدون نظر »

مقدمه

فرهنگ پدیده ای متغیر است که درمرور زمان تغییرمی کند، یکی از موءلفه های فرهنگ باور هایی دینی وعمل به آنها است بنا براین باورهای دینی ودینداری نیزمشمول این قاعده گردیده وباگذشت زمان تغییرخواهند کرد.
عصر حاضرکه به عصر صنعت وتکنولوژی معروف است ،به اعتراف جامعه شناسان روی فرهنگ وباورهای دینی جوامع تاثیر عمیقی داشته است ومی توان ادعا کردکه فرهنگ وباورهای دینی جوامع را بکلی دیگرگون نموده است،از جمله تغییراتی که رخ داده است دردین داری وانجام مناسک دینی مردم می باشد؛ حتی بعضی ادعا نموده اند که دوران کارکرد دین وباورهای دینی به پایان رسیده است. اما آنچه درعمل مشاهده می شود برخلاف این ادعا است؛زیرا در خارج جامعه ی بدون باور واعتقاد دینی یافت نمی شود؛ بارزترین نمونه کشورهای تازه استقلال تافته ازجماهیرشوروی سابق هستند که درحدودهفتاد سال ازانجام مناسک دینی ممنوع بودند،کسی حق ابراز واظهاردینداری را نداشت؛ اما وقتی استقلال خود را بدست آوردند دیده شد که خود را دین دارمی دانند.

البته این نوشته درپی رد یا اثبات این ادعا نیست بلکه آنچه مورد توجه وکنکاش می باشد یافتن پاسخ این سوال است که صنعتی شدن ،رفاه وورود به دنیای جدید ، روی فرهنگ ،هویت فرهنگی ومیزان دینداری افراد آن جوامع چه تأثیری داشته است؟ آیاعمل به مناسک وتشریفات دینی در چنین جوامعی افزایش یافته ویا تقلیل یافته است ؟به عبارت دیگر آیا تغییر به وجد آمده است ویا خیر؟

ادامه مطلب »

دسته‌ها: جامعه شناسی, جامعه شناسی اقوام, مردم شناسی | ۱ نظر »

سلام به وبسایت جامعه شناسی افغانستان خوش آمدید

دسته‌ها: جامعه شناسی | ۲ نظر »